BKKC Mestmag logo Adverteren
Online community voor cultuur in Noord-Brabant

Komend weekend sluiten maar liefst 1000 Fanfari Bombari-muzikanten het Jheronimus Bosch jaar af. Vanuit de Bossche ommelanden trekken zij naar het Wilhelminaplein om dit feestje te vieren, versterkt door vijf professionele acteurs waaronder Gerard van Maasakkers. In MEST magazine #15 schreven we al over Fanfari Bombari, dat liefde het wint van kleinzieligheid. Vandaag lees je dit artikel opnieuw, nu online. 

Geschreven door Eric Alink. Beeld van Janine Hendriks.

Fanfari Bombari is het verhaal van lokale gezelschappen die elkaar op leven en do-re-mi bestrijden.
- Eric Alink

Josefien (59) woont op afdeling Eendengracht van zorgpark Assisië in Biezenmortel. Ze heeft een pittige persoonlijkheidsstoornis, inclusief zucht naar buitenlucht. Deze middag wandelt ze met begeleider Khalid over het terrein. Bij het weitje naast afdeling Kievitsvlucht stopt Josefien. Nooit eerder zag ze hier een vak met roodwit lint. Een plaats delict? Op Assisië doden ze de tijd, zo aangenaam mogelijk. Maar da’s toch geen misdrijf? 

Opeens ziet Josefien twee vrouwen het veld op lopen. Elk van hen heeft zo’n vijfenzeventig muzikanten en zangers in haar kielzog. De vrouwen beginnen schubbig te schelden. Twee viskarren in een weiland. Josefien kijkt haar zondagse ogen uit. Eigenaardig spul, die nieuwe medicatie. Maar de bijwerking is adembenemend. Je gaat er muziektheater van zien. 

Duivel

Fanfari Bombari is het verhaal van lokale gezelschappen die elkaar op leven en do-re-mi bestrijden. Aan de ene kant van het slagveld staan koor Het Hijgend Hert en harmonie De Vooruit. Zij strijden onder aanvoering van de bijdehante en ietwat volkse Marijke (Natasja van Tilburg). Aan de andere kant koor Rust Roest en fanfare Ontspanning Na Inspanning, onder leiding van de licht-intellectualistische Marylou (Dian Krijnen). Inzet van het duel? Het gezelschap dat het best uit de bus komt, mag op 11 december 2016 het Jeroen Bosch-jaar uitluiden. 

“Ten aanval!”, zou de duivel roepen. In de late middeleeuwen bestond de overtuiging dat hij via oren en andere lichaamsholtes onschuldige lichamen wilde binnendringen. Wereldse muzikanten waren zijn handlangers. Ook in 2016, bewijst Fanfari Bombari: de strijd om de eer is hels. Toch ruiken de partituren niet naar zwaveldamp. Een ontluikende hemelse liefde voorkomt a clash of cultures and copper. Tussen Gilles (Nick van Kuipers) en spring-in-het-veld Marike (Mattanja Lennings) vonkt de hartstocht. Wel een hindernisje: hij is de zoon van Marylou; zij de dochter van Marijke. Maar dankzij zanger Gerard van Maasakkers, die als deus ex machina ingrijpt, eindigt het spektakel in Aaah majeur – overgave en ontroering.

Ja, natuurlijk weet de dertienjarige Jan wat Jeroen Bosch is. Een ziekenhuis.
- Eric Alink

Besmettelijk 

Twee uur eerder. In de oude theaterzaal op Assisië blaast fanfarelid Carlo uit Esch op zijn sousafoon. Om hem heen schallen en trommelen honderdvijftig anderen. Muzikanten en zangers oefenen scènes van Fanfari Bombari. “Even terugpakken vanaf maat 17”, roept dirigent Alphons van Stenis. Ook maat 23, 36 en 55 komen aan bod. Dit is Brabant: niets met mate. Een altsaxofoniste, die even pauze heeft, deint op het hoem-papa hoem-papa van collega’s. Haar armen wiegen in de lucht. Twee buurvrouwen doen spontaan mee. In Brabant is niet alleen Q-koorts besmettelijk. 

Tegen enen. Lunchtijd. De leden van Sint Cecilia uit Haaren en clubs uit Helvoirt, Esch en Biezenmortel schuifelen langs het buffet. Tot de vele jonge deelnemers behoren Lieke en Jan van zang- en gitaarvereniging Da Capo uit Haaren. Ja, natuurlijk weet de dertienjarige Jan wat Jeroen Bosch is. Een ziekenhuis. Brugklasser Lieke, die bij geschiedenisles minder fanatiek het spinrag aan het plafond bestudeerde, prijst de schilder om zijn dwarsheid: “Ik denk niet dat hij drank of drugs gebruikte. Hij was gewoon zo.”

Eerst vechten, dan feesten 

Is de kift en kinnesinne in Fanfari Bombari louter fictie? Blazer Jozef (62) van harmonie Kunst Adelt uit Helvoirt lacht. Met een plagerig hoofdknikje naar leden van Sint Gegorius uit Haaren, de harmonie van de overkant van de N65: “Er is altijd rivaliteit tussen onze dorpen geweest. In voetbal en in muziek. Maar met een knipoog. Eerst vechten, dan samen feesten.” Zwijgt, haalt adem. Manmoedig: “Ze zijn wel beter.” 

Verderop hapt toneelschrijfster Wiske Sterringa in een broodje kaas. Ze komt uit Amsterdam. “Ik kijk hier m’n ogen uit”, zegt ze. “Brabant is anders. Warm, welwil- lend, indirecter. Maar emoties kunnen hier ook hoger opspelen.” Tijdens haar zoektocht naar gezelschappen heeft ze het zuiden leren kennen. Samen met de Bossche componist Bart van Dongen vond ze achtentwintig lokale muziekverenigingen uit Midden- en Oost-Brabant die Fanfari Bombari gaan uitvoeren. Haar voorstelling is verwant met klassiekers over liefde en rivaliteit – Romeo & Julia, West Side Story. In filmzaal 5 van het geheugen komen ook wat zwartwitbeelden van Fanfare voorbij, de film van Bert Haanstra. Toch bezondigt Fanfari Bombari zich niet aan leentjebuur. Het is fris, aansprekend en vermakelijk. 

Munitie

Grondstof voor Fanfari Bombari vormen liedjes van Gerard van Maasakkers. Van oorsprong is zijn oeuvre ontwapenend. Maar in handen van de duellerende partijen veranderen Salve Regina en Ik loop in strijdliederen waarmee ze elkaar bestoken. Tot de munitie behoren ook Muss i denn en Hello Mary Lou. Bovendien schreef Bart van Dongen drie instrumentale stukken. Het project is min of meer per ongeluk ontstaan, vertelt de componist. "Wiske en ik wilden een stuk over Merijntje Gijzen maken, inclusief koren, orkesten en Brabants landschap. Dat schreef ik in een mail aan Ton Rombouts (burgemeester van Den Bosch – red.). Binnen een kwartier kreeg ik een reactie. Hij wilde het idee graag voor Jeroen Bosch 500. Of we het verhaal niet konden aanpassen? Dat hebben we gedaan. Merijntje komt nog. Wat A.M. de Jong schreef, is nog steeds actueel.” 

Tegen tweeën. De zaal stroomt leeg; de generale repetitie zal buiten in de wei zijn. Op een tafel blijft een appel achter. Er is een flinke hap uit. Paradise Lost? Paradise regained, bewijst de tutti. Wel legt regisseur Tet van der Donk de generale af en toe stil. “Als zij flauwvalt, moet de fanfare meteen inzetten”, tettert Tet in haar megafoon. Achter haar duwen vormgever Simon Haen en productieleider Roel Rutten een houten boerenkar langs altsaxofonisten en hoornblazers. “Ja, zo staat-ie goed!” roept Tet. Onze-Lieve-Heer verzorgt de rest van het toneelbeeld: oude kastanjes en een overvliegende ekster. Tegen drieën breekt de zon door. Koper wil blinken. 

Nog altijd kijkt Jose en naar Fanfari Bombari. Op het einde klapt ze. Als ze volgend jaar zestig wordt, wil ze een circustent op Assisië laten bouwen. Eentje waar alle muzikanten in kunnen, zegt Josefien. En dan spelen, voor haar. Samen met het orkest in haar hoofd. Feest.

Fanfari Bombari trekt sinds 23 september door Noord-Brabant. De voorstelling was te zien op vier verschillende buitenlocaties. Op elke locatie was de samenstelling van zangers en muzikanten anders, van sambaband tot harmonieorkest, en daarmee ook de voorstelling. Op zaterdag 11 december is de afsluiting in Den Bosch. Info en kaarten: www.fanfaribombari.nl.

Wil jij reageren op dit artikel?

Contact

Eric Alink

Eric Alink

MEST redacteur bosschekroniek.nl

Reageren