BKKC Mestmag logo Adverteren
Online community voor cultuur in Noord-Brabant

Op 30 oktober organiseren Kunstbalie, LKCA, DOKe en Kunstkwartier Helmond de Werkconferentie Amateurkunst #3 ‘Maak het in Brabant. Samen werken aan een vitale sector en samenleving’. Het thema is de verbinding van amateurkunst met de samenleving. Tijdens deze bijeenkomst leidt Hanneke Matthijssen, directeur Stichting Typische Producties, een werksessie over haar werk voor Stichting Typische Producties. In onderstaand stuk geeft ze haar visie op het thema van de werkconferentie.

Geschreven door Hanneke Matthijssen

De amateur kan tegenwoordig thuis via YouTube online fotografie- of pianolessen volgen. Hiervoor hoeft men de wijk niet meer uit.
- Hanneke Matthijssen

In de wijken is het duidelijk te merken dat de culturele en sociale waarden binnen de samenleving aan het verschuiven zijn. Het is niet makkelijk om de bewoner te verleiden om actief te participeren. Net zo min dat het vanzelfsprekend is om lid te worden van een vereniging of je in te schrijven voor een culturele activiteit bij een culturele instelling. De amateur kan tegenwoordig thuis via YouTube online fotografie- of pianolessen volgen. Hiervoor hoeft men de wijk niet meer uit. 

Dankzij internet is het cultureel aanbod via een muisklik te vinden. Keuze genoeg. We bepalen zelf wat we belangrijk vinden en hoeveel vrijetijd we ergens insteken. Als we bewoners in de wijk vragen waarom zij zich niet aanmelden bij een culturele instellingen, is het antwoord vaak: ‘Het aanbod sluit niet aan op mijn vraag.’ Of ‘We hebben liever zangles van iemand die via via ons wordt aangeraden.’ De bewoner voelt blijkbaar een drempel om naar een culturele instelling te gaan en put liever uit het eigen netwerk. Tegelijkertijd speelt het sociale en culturele leven zich ook meer online af binnen virtuele communities en netwerken zoals Facebook, YouTube en Instagram. Deze ontwikkelen zich organisch en hierdoor kunnen er offline activiteiten ontstaan op niet plaatsgebonden plekken, zoals een Flashmob. De community heeft wel kenmerken van een vereniging, alleen zitten er geen voorwaarden aan het ‘lidmaatschap’: het is vrijwillig. Je bepaalt zelf wat je deelt of consumeert.

De wijk als cultureel podium

In 2009 begon mijn avontuur als Intendant Cultuurparticipatie in Den Bosch. Als ondernemer en ‘vernieuwer van buitenaf’ zag ik het als mijn taak om buiten de bestaande kaders te werken. Los van vaste structuren en op zoek naar andere verbindingen. Voor veel doelgroepen in de stad werd al veel gedaan op cultureel gebied. Ik wilde graag de mensen raken die normaal gesproken niet snel met kunst en cultuur in aanraking komen. Met een rijdend kantoor zijn we gaan toeren door de stad. 

De wijk als cultureel podium

Het concept van Typisch Den Bosch, nu uitgegroeid tot Stichting Typische Producties, is een artistieke werkwijze die een antwoord geeft op actuele vragen vanuit de maatschappij. Bouwen aan een Typische Community in wijken gaat over de menselijke maat en over betekenisvolle relaties waaruit een community kan groeien. Het gaat niet alleen om het resultaat, maar het proces is minstens zo belangrijk. Door kunst en cultuur een bredere context te geven wordt de kunst voor en van iedereen. De klassieke doelgroepen zijn los gelaten, iedereen die geen kunstopleiding heeft afgerond is een amateur.

Bewoners en professionals zijn gelijkwaardig in het ontwikkel- en realisatieproces en aan beiden kanten worden grenzen verlegd.
- Hanneke Matthijssen

Eigen passie en talent als basis

Geen vaste culturele plekken meer, maar dichtbij voor de deur in de straat samen met de buren. Iedereen stapt in op het cultureel niveau waar zij of hij is en doet mee op basis van eigen passie en talent. Bewoners en professionals zijn gelijkwaardig in het ontwikkel- en realisatieproces en aan beiden kanten worden grenzen verlegd. Om de continuïteit te waarborgen zijn de bewoners trekker van hun eigen project in de straat, buurt of wijk. De Typische aanpak is coachend en door echte co-creatie zijn de 135 projectresultaten verassend en divers. 

Geen vaste culturele plekken meer, maar dichtbij voor de deur in de straat samen met de buren.

Een mooi voorbeeld project is ‘Welkom Thuis’ waar oude buren nieuwe vrienden worden in een zelfgemaakte huiskamer. Elkaar beter leren kennen en meer ‘samen wonen’ is de wens van de bewoners. In het creatieve proces waartoe Typische Producties de mensen verleidt, ontstaan ideeën voor de Tolbrugserenade en het fotoproject Tolbrug in beeld. In de kale hal werd gerepeteerd en samen gegeten. Ineens werd het een drukbezochte ontmoetingsplek. Samen met interieurarchitect Jan Stigt en kunstenares Marianne van Heeswijk maken de buren een eigen ontwerp van een sfeervolle huiskamer. De woningcorporatie Woonzorg Nederland was in het begin sceptisch. Er mocht geen spijker in de muur. De bewoners bedachten een uitklapbare mobiele huiskamer. Woonzorg Nederland heeft het concept omarmd en gaf toestemming voor een permanente huiskamer. En vele muzikale en culturele activiteiten volgden.

Bewoners geven zelf betekenis aan wat voor hun kunst en cultuur is.

Bottom-up

Door niet meer top-down (aanbodgericht), maar bottom-up (vraaggericht) te werken kunnen bewoners zelf betekenis gegeven aan wat voor hen kunst en cultuur is. De 596 professionals, 22.345 actieve bewoners en 55.967 betrokkenen zijn trots op hun kunst- of cultuurproject. De groei van sociale cohesie in de wijken hebben we er als cadeau bij gekregen. De bewoners ervaren een toename van sociale contacten, saamhorigheid en leefbaarheid. Door bewoners de ruimte en het vertrouwen te geven creëer je kansen en waarden waarmee bewoners zich verbonden voelen. Het cultureel-sociaalkapitaal in de wijk is een bron van energie.

Ben jij het eens met Hanneke?

Contact

Hanneke Matthijssen

Hanneke Matthijssen

Oprichter Ministerie van Zinnige Zaken en Typische Den Bosch linkedin.com

Reageren