BKKC Mestmag logo Adverteren
Online community voor cultuur in Noord-Brabant

Vrijdag 19 februari organiseert belangenvereniging Kunsten'92 voor leden en andere geïnteresseerden een bijeenkomst over de toekomst van het cultuurbeleid. Mocht je daarheen gaan, lees dit artikel dan alvast ter voorbereiding. Want voor mestmag.nl vroeg Jenneke Harings namelijk aan Maurice Dujardin (Theater Artemis), Zeus Hoenderop (Kunstpodium T), Rien van der Vleuten (Theater de NWE Vorst en De Kunst van Brabant), Heleen Volman (Dans Brabant) en Olga Mink (Baltan Laboratories) of ze naar deze bijeenkomst gaan en wat ze Kunsten'92 graag zouden willen meegeven.

Geschreven door Jenneke Harings 

Morgen organiseert Kunsten'92 voor leden en andere geïnteresseerden een bijeenkomst in de Design Academy in Eindhoven over de toekomst van het cultuurbeleid. De vragen waarover Kunsten'92 wil discussiëren zijn: wat zijn de meest bepalende relevante maatschappelijke trends voor cultuursector? En waarom? Welke beweging moet de sector in uw ogen maken? Wat vraagt dit van instellingen, van de politiek, bedrijfsleven en andere maatschappelijke partners? Wat zijn uw eigen goede voornemens op dit gebied? Wat betekent dit voor de strategie die de belangenvereniging zal moeten varen? En hoe ziet de ideale cultuurparagraaf in de verkiezingsprogramma’s voor de Tweede Kamer eruit?

Belangrijk is ook de vraag wat een landelijke belangenvereniging kan betekenen in de ontwikkeling van het cultuurbeleid waar (stedelijke) regio's een steeds belangrijker rol gaan spelen. Kunsten’92 heeft een concept Cultuuragenda voor de toekomst gemaakt, die ze in deze gesprekken scherp willen stellen.


Omdat het gaat over een agenda voor de toekomst zou ik de focus vooral willen richten op degene die onze toekomst gaan bepalen: jeugd, jongeren en jong volwassenen.
- Rien van der Vleuten

Ga je naar de bijeenkomst van Kunsten'92? Waarom wel of niet?

Voor zover de agenda’s het toelaten, zijn de geïnterviewden of afgevaardigden van hun organisatie vrijdag aanwezig. Het is volgens Maurice Dujardin een belangrijk moment om mee te denken en bij te dragen aan input voor waar het in de Tweede Kamer over zou moeten gaan. Die mening deelt Heleen Volman: ‘Kunsten ’92 weet de dialoog tussen kunstenveld en overheden al jarenlang op een hoog niveau en op een uitnodigende en verbindende manier te voeden en te voeren en om te zetten in concrete actie. Met een scherp oog voor maatschappelijk draagvlak maakt Kunsten ’92 zich (vanaf de oprichting) hard voor stimulerend cultuurbeleid waarin het belang van kunst voor de samenleving en de rol van de kunstenaar daarin centraal staat. Door de rol die Kunsten ’92 inneemt als informatieverstrekker, kritische volger van het beleid en aanjager van het debat, legt de vereniging een directe link tussen kunstenaars, culturele instellingen en de politiek.’ 

Wat is het belangrijkste dat je aan Kunsten'92 zou willen meegeven als input voor de Cultuuragenda van de toekomst?

Natuurlijk staat er veel op de agenda. Belangrijkste thema’s lijken afstemming tussen overheden, het belang van kunst- en cultuureducatie, aanbod-afnameproblematiek (ook wel: de verhouding productie-presentatie), de invulling van ondernemerschap, het zichtbaar maken van de waarde van kunst en cultuur en nog een handvol overige.

Afstemming overheden

Het is belangrijk, volgens Dujardin dat we nu beginnen na te denken over een nieuwe (basis)infrastructuur. ‘Dat gaat over verdeling van verantwoordelijkheden van overheden, over een goede balans tussen een BIS en een flexibele structuur. En dat met voldoende ruimte voor doorstroming en vernieuwing. Hoe waarborgen we continuïteit, diversiteit, flexibiliteit in een nieuw stelsel?’ Een stelsel waarin, zoals ook aangekondigd, regionale verschillen, regionale plannen een rol mogen en kunnen spelen. ‘Vult het Rijksbeleid de stedelijke agenda’s aan?’ vraagt Dujardin zich hardop af, om te vervolgen dat alles aan de gemeenten overlaten een slecht plan is.

Hoenderop voegt daar aan toe dat niet alleen gekeken moet worden naar de nationale infrastructuur, maar ook de ‘internationale infrastructuur waarin ontmoeting, samenwerking, netwerken, positionering en zichtbaarheid voor een nieuwe generatie kunstenaars centraal staan’. Daarmee te maken heeft de aandacht voor talentontwikkeling voor de sector zelf, leiderschapsontwikkeling, professionalisering van de werknemers sector zelf. Volman schaart zich achter deze mening.

We moeten de 'O' en de ‘C' van OCW opnieuw veel nauwer laten samenwerken.
- Maurice Dujardin

Belang cultuureducatie

‘Omdat het gaat over een agenda voor de toekomst zou ik de focus vooral willen richten op degene die onze toekomst gaan bepalen: jeugd, jongeren en jong volwassenen,’ zegt Rien van der Vleuten. Dujardin stelt: ‘We moeten het belang van kunst en cultuur verankeren in het onderwijs. We moeten de 'O' en de ‘C' van OCW opnieuw veel nauwer laten samenwerken.’ Alle geïnterviewden maken zich zorgen om de kunst- en cultuureducatie. Heleen Volman: ‘Er groeit een generatie op van kunstenaars en niet-kunstenaars die met de paplepel krijgt ingegeven dat kunst en cultuur onderdeel zijn van een economisch krachtenspel waarin ook de kunsten hun bestaansrecht moeten bevechten op de markt van vraag en aanbod. Maar, kunstenaars maken iets waar op het eerste oog geen regelrechte vraag naar is, ze voegen iets toe waarmee ze de mens meer maken dan een ‘homo economicus’. [...] De volgende generaties moeten we geheel tegen de tijdsgeest in op het hart blijven drukken dat, welke andere oplossingen er ook gevonden worden, een overheid voor ‘een gezonde samenleving met zelfkritisch en zelfreinigend vermogen’ altijd investeert in en verantwoordelijkheid neemt voor het creëren van ruimte voor de kunsten.’ 

Aanbod afname

Meer draagvlak en het zoeken naar nieuw publiek (voor kunst en cultuur in alle disciplines) is een thema waar we de afgelopen jaren mee geconfronteerd zijn en waar we verschillende stappen in hebben gezet. Maar we zijn er nog niet. Ook hiervoor moet aandacht komen, beleidsmatig en ook nog meer in de sector zelf. ‘Productie en presentatie zijn nog altijd te ver van elkaar verwijderd,’ stelt Dujardin. ‘Wat leren nieuwe ontwikkelingen ons?’ En er is aandacht voor culturele diversiteit! ‘Hoe kunnen we sneller werk maken van een cultuursysteem dat actief nieuwe bevolkingsgroepen aan zich probeert te binden?’

Het zichtbaar maken van de waarde van cultuur

We weten het: zichtbaarheid kan bijdragen aan het draagvlak voor kunst en cultuur. Ook als de verbinding blijvend gezocht wordt met andere sectoren. Volgens Rien van der Vleuten zijn de andere sectoren niet de enige plek waar aan die zichtbaarheid gewerkt moet worden. ‘De waarde en de betekenis van kunst en cultuur moeten de komende jaren vooral bij kinderen, jongeren en jong volwassenen zichtbaar, hoorbaar en voelbaar worden. De vanzelfsprekendheid waarmee sport haar waarde in de samenleving vertegenwoordigt kan daarbij als voorbeeld en leidraad gezien worden. Fysieke ontwikkeling en ontspanning staan onbetwist garant voor een gezond lijf. Kunstzinnige vorming en culturele ontwikkeling verdienen eenzelfde plaats als het gaat om geestelijke gezondheid.’

Ondernemerschap

Olga Mink: ‘Als ondernemerschap een steeds belangrijkere rol gaat spelen in de toekomst, is het van belang dat er vanuit andere sectoren gereageerd wordt op de culturele sector. Kunsten’92 zou daaraan actief kunnen bijdragen door ook stakeholders en actoren van buiten de cultuursector bij de ontwikkeling van een toekomstvisie te betrekken.’

Rien van der Vleuten ziet het ondernemerschap ook in de verbinding van makers met het onderwijs: ‘Doorlopende leerlijnen, van cultuureducatie tot en met talentontwikkeling en broedplaatsen, zorgen voor inspanningen van professionals die samenwerken met talenten, amateurs en onderwijs.’ Volgens Van der Vleuten zou zo’n instelling zichtbaarheid en dus ook voor verbinding met andere sectoren, die steeds meer doordrongen raken van het belang van creativiteit, kunnen zorgen.

Hoe kan een landelijke belangenvereniging oog houden, denk je, voor regionale verschillen?

Volgens Zeus Hoenderop zijn verschillen en culturele diversiteit de vruchten van een mondiale samenleving en van wezenlijk belang voor de maatschappelijke ontwikkeling. Met andere woorden, Kunsten’92 moet oog hebben voor de verschillen in de regio’s. Maar vervolgens moet, aldus Maurice Dujardin, de verschuiving van nationaal naar lokaal wél uit Den Haag komen en dus is het landelijk perspectief zeer belangrijk. Kunsten’92 kan het overzicht houden van de grotere bewegingen. Dat zegt ook Heleen Volman: ‘In de aangescherpte agendapunten die in 2016 voorliggen wordt gesteld dat lokale, nationale en internationale belangen samenkomen in het culturele veld en er dus samenhangend beleid nodig is, beleid dat de hekken weghaalt tussen beleidsterreinen. Kunsten ’92 kan het gesprek hierover en over de herschikking in rolverdeling tussen overheden aanjagen, partijen adviseren en bij elkaar brengen.’

De nieuwsgierigheid naar regionale verschillen, die Kunsten’92 laat zien door juist gesprekken in die regio’s te organiseren, wordt geprezen. Gesprekstof zou volgens Heleen Volman de vraag kunnen zijn wat het betekent voor het nationale kunstenveld als regio’s of steden kiezen voor een bepaald profiel. Zoals Eindhoven de keuze heeft gemaakt om vooral in te zetten op design. Wat is een gezonde, stedelijke of regionale cultuurmix? En hoe kan een rijkscultuurbeleid ruimte creëren voor regionale verschillen? Die laatste vraag stelt Dujardin, die daarmee natuurlijk opnieuw ook vraagt wat Kunsten’92 kan betekenen in het afstemmen van het cultuurbeleid van de verschillende overheidslagen. Rien van der Vleuten voegt daar nog aan toe dat hoewel zijn reeds genoemde speerpunt kunst- en cultuureducatie bij uitstek gebaat zijn voor kleinschaligheid en regionale verbinding, dat niet betekent dat overheden juist in het kader van de ‘doorlopende leerlijnen’ niet moeten samenwerken. Ook Olga Mink vraagt oog te hebben voor ‘regionale speerpunten en specifieke culturele ecosystemen’. Hierdoor kan culturele impact gemeten worden met de juiste maten - niet alleen kwantitatief, maar ook kwalitatief. Mink oppert ook een gecontroleerde manier van kennisdeling binnen, buiten en tussen de verschillende regio’s, met nadrukkelijk een open karakter, zodat andere sectoren zich ook kunnen aansluiten bij kunst en cultuur.

Vrijdag 19 februari vindt de discussie van Kunsten’92 plaats in de Design Academy in Eindhoven. Als de aanwezigen net zo veel input leveren als de geïnterviewden uit dit interview, dan wordt het een enerverende ochtend. En dat is niet gek: we praten immers over de toekomst van de kunst en cultuur.

Lees hier het verslag van de discussie in Groningen
Lees hier het verslag van de discussie in Enschede
Lees hier het verslag van de discussie in Rotterdam
> Lees hier het verslag van de discussie in Utrecht

Ga je naar de bijeenkomst van Kunsten'92? Waarom wel of niet?

Contact

Jenneke Harings

Jenneke Harings

adviseur bij bkkc nl.linkedin.com
Heleen Volman

Heleen Volman

Artistieke leiding
Maurice Dujardin

Maurice Dujardin

Managing director
Zeus Hoenderop

Zeus Hoenderop

Director
Olga Mink

Olga Mink

Concept developer Economia / Artistic Director at Baltan Laboratories
Rien van der Vleuten

Rien van der Vleuten

zelfstandige bij VerbeeldenVerbind rienvandervleuten.nl

Reageren