BKKC Mestmag logo Adverteren
Online community voor cultuur in Noord-Brabant

Maurice Dujardin is zakelijk leider bij Theater Artemis en nam afgelopen jaar deel aan het programma Leiderschap in Cultuur (LinC). Hij kreeg de opdracht om een artikel te schrijven over zijn visie op leiderschap in cultuur. Om los te komen van de dagelijkse gang van zaken werd een stip op de horizon geplaatst: hoe ziet de sector eruit in 2040? Op Mestmag.nl lees je de bijdrage van Maurice. 

Geschreven door Maurice Dujardin

Pom is geboren op 5 september 2035. Haar vader, Casper, is dan 30 jaar oud. Toen Casper klein was had hij een teddybeer die ook Pom heette. Pom is in 2035 een veel voorkomende meisjesnaam. De vader van Casper, Maurice, viert in 2035 zijn 62 verjaardag. Hij is nog kerngezond en zet zich met alle energie in voor de creatieve industrie (maar zelf zegt hij nog altijd dat hij in het theater werkt). Nog iets meer dan acht jaar en Maurice gaat met pensioen. Iets waar hij langzaamaan naar uitkijkt. Zeker nu hij een tweede kleinkind heeft gekregen.

Pom viert vandaag haar vijfde verjaardag. Twee weken geleden ging het nieuwe schooljaar van start. Vroeger zou Maurice gezegd hebben dat het nieuwe seizoen weer begint, maar van seizoenen is in het theater al lang geen sprake meer. Je kan het hele jaar door naar voorstellingen, op festivals, in de open lucht, op locaties, en soms nog in een ouderwetse schouwburg. Maurice heeft er soms moeite mee dat mensen dat wat ze uit de lucht halen, via het 7G netwerk, ook theater noemen. Theater is immers altijd live, brengt acteurs en toeschouwers op hetzelfde moment in dezelfde ruimte bij elkaar – maar wat betekenen die begrippen nog? Komen makers en publiek tegenwoordig niet ook in een digitale omgeving gelijktijdig samen, ja toch, en er is toch sprake van interactie? Op theaterwetenschap--congressen lopen de gemoederen nog altijd hoog op. Maurice heeft daar weinig boodschap aan, zo vlak voor zijn pensioen. 

Van seizoenen is in het theater al lang geen sprake meer.
- Maurice Dujardin

Ook Pom trekt zich op haar vijfde weinig aan van dergelijke culturele achterhoedegevechten. Het jaar 2040 is heel reëel voor haar, het is de wereld zoals die is, en zoals die er altijd ongeveer uit moet hebben gezien. Een wereld met 9 miljard mensen, waarvan er 18 miljoen in Nederland wonen, de meesten in een paar grote steden. Haar opa is nog een jonge vent als je bedenkt dat de helft van de mensen ouder is dan 65. Er zijn heel veel mensen die niet werken, of die in elk geval niet betaald worden voor hun werk. Bijna al het werk gaat automatisch. Iedereen krijgt van de gemeente een basisinkomen en heeft dus superveel vrije tijd, maar bijna iedereen is toch gewoon aan het werk. Haar vader geeft een paar uur per week gymles en is verder vooral op zijn schapenboerderij te vinden, waar Pom hem vaak na school gaat helpen. Haar oom Stan werkt juist heel veel, hij maakt muziek en zit bijna dag en nacht in zijn studio. Hij is zo beroemd dat ze vaak niet durft te zeggen dat hij haar oom is. Maar bijna niemand ziet hem ooit in het echt dus dat scheelt.

Maar vandaag ziet zíj hem wel. Stan staat net voor de deur als Pom de kaarsjes heeft uitgeblazen en haar gasten een eerste hap nemen van hun stuk slagroomtaart. Als Pom al haar cadeaus heeft uitgepakt speelt ze met haar oma’s een modeshowspel op een van de schermen die het huis telt. Maurice ruimt ondertussen de vaatwasser in en ziet tevreden dat hij zich daarna wel even kan afzonderen met de krant. Hij loopt de keuken uit en opent Brainport Today. Ietwat afwezig veegt hij de verhalen een voor een weg, tot zijn oog valt op een verhaal met de verontrustende titel ‘devolutie zet ondanks gentherapie verder door’. Het artikel bericht over nieuwe testresultaten die wijzen op een wereldwijde daling van het menselijk IQ. Volgens de schrijver kan dit niet langer als een tijdelijk fenomeen worden afgedaan en is het omgekeerd Darwinisme nu echt een feit. Computers zijn gaandeweg intelligenter geworden dan de mens en de mens begrijpt de technologische vooruitgang niet langer, en lijkt daarom langzaam maar zeker dommer te worden.

De spelfouten die Maurice in het oog springen zijn misschien toeval, maar stellen hem niet gerust. Met een bezorgd gemoed sluit hij het artikel en bladert door. Zijn oog valt op berichten over de terugkeer van het kapitalisme op het noordelijk halfrond, over nieuwe ESA verkenningsvluchten en over de eerste vangst van de haring die vorig jaar in de verder leeggeviste Noordzee werd uitgezet ­maar de gedachte dat mensen steeds minder intelligent worden laat hem niet meer los. Mistroostig kijkt hij naar de tafel in de eetkamer, waar zijn kleinkind haar oma’s geestdriftig de oneindige opties van het spel dat ze spelen probeert uit te leggen. Ze is zo slim, zo handig met die dingen, het kan toch niet waar zijn dat ze later niet meer nodig zal zijn?

Vorming kwam centraal te staan: dit is wat we onze opgroeiende kinderen willen meegeven, en dit is hoe kinderen zich uniek kunnen ontwikkelen.
- Maurice Dujardin

De volgende dag gaat Pom om half negen naar school. Ze blijft de hele dag, tot zes uur. Sommige kinderen komen trouwens al vroeger, en sommige kinderen blijven zelfs ‘s avonds. De school van Pom staat middenin de wijk waar ze woont en bestaat uit meerdere gebouwen rond een schoolplein. Haar vaste plek is een grote open ruimte waar ze met andere vier­ en vijfjarigen te vinden is. Er lopen juffen en meesters rond die verschillende taken met de kinderen doen en om de zoveel tijd werken ze samen in een grote groep. Ze rekenen en schrijven en kijken films waar je veel van leert, en je mag altijd even een pauze nemen om te gaan lezen of tekenen.

Een of twee keer per dag loopt Pom naar het gebouw aan de overkant of naar buiten, als het mooi weer is, om in haar kolomgroep te werken. Dat betekent eigenlijk dat ze les krijgt samen met kinderen uit alle andere leeftijdsgroepen. Haar neef Balthazar van elf ziet ze dan weer, dat is leuk want hij heeft altijd knetterkauwgum en hij helpt haar met klimaat of kritisch burgerschapsles. En Pom kan hem op haar beurt helpen met Arabisch want daar snapt hij echt niks van. Terwijl het zo makkelijk is als je een beetje je best doet.

Soms steekt ze niet het plein over om terug naar haar leeftijdsklas te gaan maar pakt ze de rengang. Dat is een lange gang met een soort gymvloer waar je niet langzaam mag lopen. Als je rent word je even lekker leeg in je hoofd en begin je daarna echt weer opnieuw aan iets. Van dansen en zingen met de groep word je trouwens ook fit in je hoofd, tenminste dat schijnt zo te zijn. Want daarna kun je beter leren over natuur en techniek en houd je je hoofd er goed bij als je films moet maken of gaat programmeren. Wat ook fijn is aan deze school is dat je soms even lekker in een hoekje mag hangen of op je eigen scherm wat mag gamen of bekijken. Niet de hele dag natuurlijk, maar wel vaak genoeg en het kan overal waar je maar toevallig bent. Ook in de theaterzaal of in het restaurant.

Kunst, cultuur en creativiteit bleken sleutelwoorden om de onderdelen binnen het lesaanbod met elkaar te verbinden tot een samenhangend geheel.
- Maurice Dujardin

Maurice haalt Pom ‘s avonds op. Elke keer als hij het schoolplein oploopt kijkt hij zijn ogen uit. Het geweldige gebouw waar alles kan, waar leerkrachten werken die de tijd en de ruimte hebben en die oog hebben voor de brede ontwikkeling van ieder kind… Een school waar kunst in alles verweven zit en waar kinderen leren creëren, leren ervaren en leren reflecteren. Hij had niet durven dromen dat het ooit zó goed zou worden. Natuurlijk, het kon niet anders of het onderwijs zou de impasse waar het tot vijfentwintig jaar geleden in zat doorbreken. Leerkrachten wilden niet langer werken in wat voelde als prestatiefabrieken en namen het heft in eigen hand. Vorming kwam centraal te staan: dit is wat we onze opgroeiende kinderen willen meegeven, en dit is hoe kinderen zich uniek kunnen ontwikkelen. Kunst, cultuur en creativiteit bleken sleutelwoorden om de onderdelen binnen het lesaanbod met elkaar te verbinden tot een samenhangend geheel. Kunst en cultuur konden invulling geven aan de nieuwe vaardigheden die leerlingen zich eigen maken. Vaardigheden die nodig zijn om ons als mensen juist te blijven onderscheiden in wat ons tot mensen maakt, om alles te kunnen doen wat een robot of een machine nooit zal kunnen doen. Onze verbeeldingskracht en sociale instinct, ­dáár ligt onze kracht en juist dat moeten we in onszelf ontwikkelen.

Pom en Maurice lopen samen naar een opstapplaats voor de zweeftrein en halen onderweg een stuk huisgemaakte hartige taart bij een nieuw eettentje. Maurice neemt haar mee naar het theater. Ze stappen in de trein. Het duurt maar heel even voor ze er zijn, ook al is het in een stadswijk 30 kilometer verderop. Ze komen bij een gebouw dat net als bij de school in een kring van gebouwen staat waar mensen samenkomen, een complex waarin van alles door elkaar gebeurt: eten, drinken, naar muziek luisteren, naar dans kijken of zelf dansen. Pom kijkt haar ogen uit. De mensen die er werken zijn heel aardig en lopen met je mee naar de zaal. Je mag chips en fris mee in de zaal nemen en je mag ook straks nog foto’s en filmpjes maken. Ze heeft er zin in. Ogen dicht, ogen open, laat het maar beginnen!

Maurice schreef deze tekst in het kader van het leerprogramma Leiderschap in Cultuur. De inschrijving voor de vierde lichting loopt tot 31 maart 2016.

Hoe denk jij dat de culturele sector eruit ziet in 2040?

Contact

Maurice Dujardin

Maurice Dujardin

Managing director
Pepijn Reeser

Pepijn Reeser

Adviseur Cultuur bij Kennisland leiderschapincultuur.nl

Reageren